Do tej pory PFRON hojnie finansował głównie wózki elektryczne. Od marca 2026 roku w programie pojawia się zupełnie nowa kategoria sprzętu – zaawansowane manualne wózki multipozycyjne. To zmiana, na którą środowiska rehabilitacyjne czekały od lat. Kto może skorzystać, ile pieniędzy jest na stole i na czym polega nowy mechanizm wyliczania dofinansowania?
Nowe Zadanie 6 w Obszarze C: czym jest wózek multipozycyjny i komu służy?
Wózek manualny multipozycyjny to nie zwykły wózek ręczny. To zaawansowane urządzenie rehabilitacyjne zaprojektowane z myślą o osobach, które wymagają precyzyjnej stabilizacji tułowia i bioder w pozycji siedzącej – i dla których standardowy wózek elektryczny lub ręczny po prostu nie zapewnia właściwego podparcia.
Mowa przede wszystkim o osobach z niepełnosprawnością sprzężoną: co najmniej dwiema przyczynami wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W praktyce dotyczy to często osób z porażeniem mózgowym, zaburzeniami napięcia mięśniowego, schorzeniami neurologicznymi wpływającymi na kontrolę postawy lub ciężkimi dysfunkcjami narządu ruchu współwystępującymi z innymi niepełnosprawnościami. U tych osób niekontrolowane ruchy ciała, brak napięcia lub jego nadmiar sprawiają, że klasyczny wózek nie daje bezpiecznego podparcia – a brak właściwej pozycji siedzącej bezpośrednio przekłada się na możliwości aktywności, komunikacji i uczestnictwa w życiu codziennym.
Dotychczasowy program „Aktywny samorząd” przewidywał w Obszarze C dofinansowanie do wózków elektrycznych i skuterów. Wózki manualne multipozycyjne jako osobna, finansowana kategoria pojawiają się w programie po raz pierwszy.
Kto może złożyć wniosek?
PFRON precyzyjnie określił kryteria dostępu do nowego Zadania 6. Uprawnione są osoby spełniające łącznie następujące warunki:
Wiek: od rozpoczęcia edukacji przedszkolno-szkolnej do 18. roku życia lub w wieku aktywności zawodowej.
Orzeczenie: znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności, a w przypadku osób do 16. roku życia – orzeczenie o niepełnosprawności.
Niepełnosprawność sprzężona: co najmniej dwie przyczyny wydania orzeczenia.
Konieczność korzystania z wózka multipozycyjnego: wynikająca ze stałej potrzeby używania ręcznego wózka inwalidzkiego dopasowanego do ograniczeń w pozycji siedzącej.
Pozytywna opinia eksperta PFRON: potwierdzająca, że wybrany wózek jest funkcjonalnie dostosowany do indywidualnych potrzeb i aktywności użytkownika.
Osoby nieaktywne zawodowo i nieuczące się muszą dodatkowo dostarczyć zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne na wózek, potwierdzone przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Zlecenie może być wystawione na wózek inwalidzki multipozycyjny dla dzieci (S.21.01), urządzenie multifunkcyjne (S.11.01), wózek spacerowy dla dzieci (S.20.01), wózek stabilizujący dla dorosłych (S.17.01) lub wózek spacerowy bierny dla dorosłych (S.18.01).
Ile można dostać? Kwoty i mechanizm TCT
Maksymalna łączna kwota dofinansowania w Zadaniu 6 wynosi 22 000 zł, z następującym podziałem:
do 10 000 zł na zakup samego manualnego wózka multipozycyjnego, do 12 000 zł na zakup niezbędnego wyposażenia pozycjonującego (stabilizatory, podpory, systemy odciążające i inne elementy dostosowujące wózek do indywidualnych potrzeb).
Uwaga: kwoty te są maksymalnymi pułapami – faktyczna wysokość dofinansowania zależy od wyniku testu kontroli tułowia (TCT). To standaryzowane badanie kliniczne oceniające stopień kontroli postawy siedzącej w skali od 0 do 100 punktów. Im niższy wynik, tym głębsza dysfunkcja kontroli tułowia – i tym wyższy procent dofinansowania:
| Wynik TCT | Procent maksymalnej kwoty dofinansowania |
| 0-25 pkt | do 100% |
| 26-50 pkt | do 80% |
| 51-75 pkt | do 60% |
| 76-100 pkt | do 40% |
Mechanizm jest sensowny: osoba z najgłębszą dysfunkcją kontroli tułowia (wynik bliski zera) potrzebuje najbardziej zaawansowanego i najdroższego sprzętu pozycjonującego – i właśnie ona otrzymuje największe wsparcie. Osoba z lepszą kontrolą, ale wciąż wymagająca wózka multipozycyjnego, dostaje dofinansowanie proporcjonalnie mniejsze.
Wynik testu TCT uzyskuje się na podstawie badania podczas wizyty lub wywiadu lekarskiego – w razie potrzeby po konsultacji z fizjoterapeutą. Zaświadczenie lekarza POZ lub specjalisty (formularz dostępny w systemie SOW) z wynikiem TCT jest dokumentem obowiązkowym do złożenia wniosku.
Wkład własny i procedura wnioskowania
Program wymaga wkładu własnego wnioskodawcy na poziomie co najmniej 10% ceny brutto zakupu. To warunek dotyczący wszystkich zadań w Module I Obszar C – nie tylko nowego Zadania 6.
Wniosek składa się wyłącznie przez system SOW (System Obsługi Wsparcia finansowanego ze środków PFRON) dostępny pod adresem https://sow.pfron.gov.pl/ . Realizatorem programu na poziomie lokalnym jest Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) lub Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie (MOPR) właściwy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy.
Termin składania wniosków: od 1 marca do 31 sierpnia 2026 roku.
Do wniosku należy dołączyć co najmniej dwie oferty na wybrany wózek i/lub jego wyposażenie – lekarz wystawiający zaświadczenie ocenia na ich podstawie, czy wybór jest dostosowany do potrzeb i aktywności wnioskodawcy.
Dlaczego to ważna zmiana?
Wózek manualny multipozycyjny kosztuje w zależności od konfiguracji od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Dla rodzin dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi, dla których właściwa pozycja siedząca jest warunkiem uczestnictwa w edukacji, terapii i życiu społecznym – to sprzęt niezbędny, a nie opcjonalny. Dotychczasowy brak dedykowanego dofinansowania w programie „Aktywny samorząd” oznaczał konieczność łatania budżetu z różnych źródeł albo po prostu rezygnację z optymalnego sprzętu.
Nowe Zadanie 6 z limitem łącznym 22 000 zł nie pokryje całości kosztów w każdym przypadku, ale stanowi realną, systemową odpowiedź na potrzebę, która była artykułowana od lat przez środowiska rehabilitacyjne i organizacje wspierające osoby z niepełnosprawnościami sprzężonymi.
W 2026 roku PFRON przeznacza na realizację całego programu „Aktywny samorząd” łącznie 306,1 mln złotych.